मित्रानो शिक्षण घ्यायची इच्छा असते, पुढे काहीतरी चांगलं करायचं स्वप्न असतं; पण अनेक वेळा घरची आर्थिक परिस्थिती चांगली नसल्यामुळे विद्यार्थ्यांना शिक्षण घेताना अडचणी येतात. विशेषतः ग्रामीण भागातील विद्यार्थी, शेतकरी कुटुंबातील मुले, आर्थिकदृष्ट्या कमकुवत कुटुंबातील विद्यार्थी आणि उच्च शिक्षण घेऊ इच्छिणाऱ्या मुलींना पैशांची अडचण जाणवते. अशा विद्यार्थ्यांसाठी शिष्यवृत्ती म्हणजे शिक्षणाचा खर्च कमी करण्याची एक चांगली संधी असते.
2026-27 या शैक्षणिक वर्षासाठी विद्यार्थ्यांसाठी काही महत्त्वाच्या शिष्यवृत्ती योजना उपलब्ध आहेत. यामध्ये Mahindra Saarthi Abhiyaan Scholarship, SDEF India Scholarship, WINGS STEM Scholarship, VYLOR Agritech Scholarship आणि SML Mahindra Scholarship यांचा समावेश आहे. या शिष्यवृत्तींच्या माध्यमातून पात्र विद्यार्थ्यांना 10,000 रुपये पासून ते 2 लाखांपर्यंत आर्थिक मदत मिळू शकते.
विशेष म्हणजे या पाचही शिष्यवृत्त्यांसाठी महाराष्ट्रातील पात्र विद्यार्थी अर्ज करू शकतात. मात्र प्रत्येक योजनेची पात्रता, उत्पन्न मर्यादा, अभ्यासक्रम आणि इतर अटी वेगवेगळ्या आहेत. त्यामुळे अर्ज करण्यापूर्वी संपूर्ण माहिती समजून घेणे आवश्यक आहे.
| शिष्यवृत्तीचे नाव | शिष्यवृत्ती रक्कम | अर्जाची अंतिम तारीख |
|---|---|---|
| Mahindra Saarthi Abhiyaan | 10,000 रुपये | 30 नोव्हेंबर 2026 |
| SDEF India Scholarship | 50,000 रुपये पर्यंत प्रतिवर्ष | 30 नोव्हेंबर 2026 |
| WINGS STEM Scholarship | 2 लाख प्रतिवर्ष | 30 नोव्हेंबर 2026 |
| VYLOR Agritech Scholarship | 25,000 ते 35,000 रुपये प्रतिवर्ष | 30 नोव्हेंबर 2026 |
| SML Mahindra Scholarship | 30,000 रुपये पर्यंत | 30 नोव्हेंबर 2026 |
Mahindra Saarthi Abhiyaan Scholarship 2026-27
Mahindra & Mahindra Limited यांच्या पुढाकाराने Mahindra Saarthi Abhiyaan Scholarship 2026-27 ही शिष्यवृत्ती योजना सुरू करण्यात आली आहे. या योजनेचा मुख्य उद्देश ट्रक चालकांच्या मुलींना शिक्षणासाठी आर्थिक मदत करणे हा आहे.
अनेक ट्रक चालकांचे कुटुंब आर्थिक अडचणींमध्ये जीवन जगत असते. अशा कुटुंबातील मुलींना शिक्षण पूर्ण करण्यासाठी मदत मिळावी, त्यांचे शिक्षण पैशांअभावी थांबू नये आणि त्यांना उच्च शिक्षण घेता यावे, यासाठी ही शिष्यवृत्ती उपयुक्त ठरू शकते.
पात्रता (Eligibility):
या शिष्यवृत्तीसाठी 11वी, 12वी, पदवी आणि पदव्युत्तर शिक्षण घेणाऱ्या मुली अर्ज करू शकतात. अर्जदार विद्यार्थिनी ही ट्रक चालकाची मुलगी किंवा पाल्य असणे आवश्यक आहे. भारतातील सर्व राज्यांतील पात्र विद्यार्थिनी या योजनेसाठी अर्ज करू शकतात.
Buddy4Study किंवा Mahindra & Mahindra कंपनीच्या कर्मचाऱ्यांची मुले या शिष्यवृत्तीसाठी पात्र नाहीत.
शिष्यवृत्ती रक्कम (Scholarship Amount):
निवड झालेल्या प्रत्येक विद्यार्थिनीला 10,000 रुपये इतकी निश्चित आर्थिक मदत दिली जाईल.
अर्जाची अंतिम तारीख: 30 नोव्हेंबर 2026
अर्ज करण्याची लिंक: https://www.b4s.in/jiui/MHSA4
SDEF India Scholarship Program 2026-27
Swami Dayanand Education Foundation (SDEF) यांच्या माध्यमातून SDEF India Scholarship Program 2026-27 राबविण्यात येत आहे. ही शिष्यवृत्ती प्रामुख्याने गुणवंत आणि आर्थिकदृष्ट्या कमकुवत कुटुंबातील विद्यार्थ्यांना व्यावसायिक उच्च शिक्षण घेण्यासाठी आर्थिक मदत करण्याच्या उद्देशाने सुरू करण्यात आली आहे.
अनेक विद्यार्थ्यांना बारावीनंतर इंजिनिअरिंग, मेडिकल किंवा इतर व्यावसायिक अभ्यासक्रमांना प्रवेश मिळतो. मात्र या अभ्यासक्रमांचा खर्च सामान्य कुटुंबांना परवडत नाही. अशा विद्यार्थ्यांना शिक्षण सुरू ठेवण्यासाठी ही शिष्यवृत्ती मदत करू शकते.
पात्रता (Eligibility):
2026-27 या शैक्षणिक वर्षात पूर्णवेळ व्यावसायिक पदवी अभ्यासक्रमाच्या प्रथम वर्षात प्रवेश घेतलेले विद्यार्थी अर्ज करू शकतात. यामध्ये B.Tech, B.E., MBBS, BDS आणि B.Arch या अभ्यासक्रमांचा समावेश आहे.
अर्जदाराच्या कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न सर्व स्रोतांमधून 12 लाखांपेक्षा जास्त नसावे. बारावीच्या शिक्षणानंतर विद्यार्थ्याने कोणताही Gap Year घेतलेला नसावा. संबंधित अभ्यासक्रमासाठी आवश्यक शैक्षणिक गुण, प्रवेश परीक्षा आणि प्रवर्गानुसार लागू असलेल्या अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे. निवड प्रक्रियेतील पुढील मूल्यांकन किंवा मुलाखत प्रक्रियेत सहभागी होण्याची तयारीही विद्यार्थ्यांनी ठेवावी.
शिष्यवृत्ती रक्कम (Scholarship Amount):
निवड झालेल्या विद्यार्थ्यांना दरवर्षी 50,000 रुपये पर्यंत शिष्यवृत्ती मिळू शकते. ही मदत जास्तीत जास्त चार वर्षांपर्यंत नूतनीकरण करता येते. मात्र त्यासाठी प्रत्येक वर्षी पात्रतेचा आढावा घेतला जाईल. शिष्यवृत्तीची रक्कम मंजूर शैक्षणिक खर्चासाठी थेट संबंधित महाविद्यालय किंवा विद्यापीठाला दिली जाते.
अर्जाची अंतिम तारीख: 30 नोव्हेंबर 2026
अर्ज करण्याची लिंक: https://www.b4s.in/jiui/SDEF1
WINGS – Women INspiring Growth in STEM Scholarship Program
विज्ञान, तंत्रज्ञान, इंजिनिअरिंग आणि गणित या क्षेत्रांमध्ये मुलींनी पुढे यावे, त्यांना उच्च शिक्षण घेण्यासाठी आर्थिक अडचणी येऊ नयेत आणि STEM क्षेत्रात महिलांचा सहभाग वाढावा, या उद्देशाने WINGS Scholarship Program सुरू करण्यात आला आहे.
IIT Bombay चे माजी विद्यार्थी Bharat Desai आणि त्यांच्या पत्नी Neerja Sethi यांच्या पुढाकारातून ही शिष्यवृत्ती योजना सुरू करण्यात आली आहे.
आजच्या काळात इंजिनिअरिंग, टेक्नॉलॉजी, कॉम्प्युटर सायन्स आणि विज्ञान या क्षेत्रांमध्ये मोठ्या संधी आहेत. मात्र उच्च शिक्षणाचा खर्च अनेक विद्यार्थिनींसाठी अडथळा ठरतो. अशा विद्यार्थिनींना मदत करण्यासाठी ही शिष्यवृत्ती महत्त्वाची ठरू शकते.
पात्रता (Eligibility):
2027-28 या शैक्षणिक सत्रात IIT Bombay येथे पदवी स्तरावरील STEM अभ्यासक्रम शिकण्याची योजना असलेल्या विद्यार्थिनी या शिष्यवृत्तीसाठी पात्र ठरू शकतात.
अर्जदार विद्यार्थिनी अन्य कोणत्याही सरकारी शिक्षण शुल्क अनुदानाचा किंवा शिष्यवृत्तीचा लाभ घेत नसावी. शिष्यवृत्ती पुढे सुरू ठेवण्यासाठी विद्यार्थिनीने किमान 6.0 CPI किंवा त्यापेक्षा जास्त शैक्षणिक कामगिरी राखणे आवश्यक आहे.
शिष्यवृत्ती रक्कम (Scholarship Amount):
या योजनेअंतर्गत पात्र विद्यार्थिनींचे वार्षिक शिक्षण शुल्क 2 लाखांपर्यंत कव्हर केले जाते.
अर्जाची अंतिम तारीख: 30 नोव्हेंबर 2026
अर्ज करण्याची लिंक: https://www.b4s.in/jiui/WINGS2
महत्त्वाचे म्हणजे या योजनेसाठी IIT Bombay मधील प्रवेशाची अट लागू आहे. त्यामुळे केवळ STEM अभ्यासक्रम शिकणाऱ्या सर्व मुलींना ही शिष्यवृत्ती मिळेल असे समजू नये.
हे सुद्धा वाचा: Maharashtra Bandhkam Kamgar Scholarship 2027: 1 ली ते उच्च शिक्षणापर्यंत मिळणार आर्थिक मदत, जाणून घ्या संपूर्ण माहिती
VYLOR Agritech Scholarship Program FY 2026-27
कृषी क्षेत्रामध्ये करिअर करू इच्छिणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी VYLOR Agritech Scholarship Program 2026-27 ही एक महत्त्वाची संधी आहे.
आज शेतीमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञान, कृषी संशोधन, अन्नप्रक्रिया, कृषी व्यवसाय, जैवतंत्रज्ञान आणि इतर संलग्न क्षेत्रांमध्ये करिअरच्या अनेक संधी निर्माण होत आहेत. या क्षेत्रांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना आर्थिक मदत मिळावी, या उद्देशाने ही शिष्यवृत्ती दिली जाते.
पात्रता (Eligibility):
- कृषी आणि कृषीशी संबंधित अभ्यासक्रमांमध्ये पदवी (UG), पदव्युत्तर (PG) किंवा PhD शिक्षण घेणारे विद्यार्थी अर्ज करू शकतात.
- विद्यार्थी सरकारी महाविद्यालयात शिक्षण घेत असावा. यामध्ये IIT, NIT, IISc, ICAR मान्यताप्राप्त महाविद्यालये आणि राज्य कृषी विद्यापीठांचा समावेश आहे.
- अर्जदाराच्या कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹6 लाखांपेक्षा जास्त नसावे. Vylor आणि Buddy4Study कर्मचाऱ्यांची मुले या योजनेसाठी पात्र नाहीत.
शिष्यवृत्ती रक्कम (Scholarship Amount):
पदवी अभ्यासक्रमासाठी दरवर्षी 25,000 रुपये आणि पदव्युत्तर तसेच PhD अभ्यासक्रमासाठी दरवर्षी ₹35,000 आर्थिक मदत दिली जाते.
अर्जाची अंतिम तारीख: 30 नोव्हेंबर 2026
अर्ज करण्याची लिंक: https://www.b4s.in/jiui/VASP1
SML Mahindra Scholarship Program 2026-27
SML Mahindra Limited यांच्या माध्यमातून SML Mahindra Scholarship Program 2026-27 राबविण्यात येत आहे. या योजनेचा उद्देश व्यावसायिक वाहन चालकांच्या मुलींना शिक्षणासाठी आर्थिक मदत करणे हा आहे.
या शिष्यवृत्तीमध्ये SML Saarthi आणि SML Unnati अशा दोन श्रेणींचा समावेश आहे. यामधून उच्च माध्यमिक शिक्षण तसेच तांत्रिक आणि इंजिनिअरिंग क्षेत्रातील पदवी किंवा डिप्लोमा शिक्षण घेणाऱ्या पात्र विद्यार्थिनींना मदत केली जाते.
पात्रता (Eligibility):
जड आणि हलकी व्यावसायिक मालवाहू वाहने चालविणाऱ्या चालकांच्या तसेच बससारखी मोठी प्रवासी वाहने चालविणाऱ्या चालकांच्या मुली या योजनेसाठी अर्ज करू शकतात.
11वी आणि 12वीमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या मुली तसेच STEM आणि Core Engineering क्षेत्रातील पदवी, डिप्लोमा किंवा पॉलिटेक्निक अभ्यासक्रमाच्या कोणत्याही वर्षात शिकणाऱ्या विद्यार्थिनी पात्र ठरू शकतात.
विद्यार्थिनीला मागील परीक्षेत किमान 60 टक्के गुण मिळालेले असावेत. कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹6 लाखांपेक्षा जास्त नसावे.
शिष्यवृत्ती रक्कम (Scholarship Amount):
निवड झालेल्या विद्यार्थिनींना संबंधित श्रेणीनुसार 30,000 रुपये पर्यंत शिष्यवृत्ती दिली जाऊ शकते.
अर्जाची अंतिम तारीख: 30 नोव्हेंबर 2026
अर्ज करण्याची लिंक: https://www.b4s.in/jiui/SMLS1
महाराष्ट्रातील विद्यार्थ्यांनी शिष्यवृत्तीसाठी अर्ज कसा करावा?
वरील पाचही शिष्यवृत्त्यांसाठी ऑनलाइन अर्ज करायचा आहे. अर्ज करताना सर्वप्रथम संबंधित शिष्यवृत्तीच्या अधिकृत अर्ज लिंकवर जावे. त्यानंतर अर्जदाराने आवश्यक नोंदणी करून लॉगिन करावे आणि अर्जामध्ये विचारलेली वैयक्तिक, शैक्षणिक व कुटुंबाच्या उत्पन्नासंबंधी माहिती भरावी.
अर्ज करण्यापूर्वी स्वतःची पात्रता तपासणे खूप महत्त्वाचे आहे. उदाहरणार्थ, Mahindra Saarthi आणि SML Mahindra या शिष्यवृत्त्यांसाठी वाहनचालकांच्या मुली असणे आवश्यक आहे. तर SDEF शिष्यवृत्तीसाठी विशिष्ट व्यावसायिक अभ्यासक्रमाच्या प्रथम वर्षात प्रवेश घेतलेला असणे गरजेचे आहे.
अर्ज करताना आवश्यक कागदपत्रे स्कॅन करून तयार ठेवावीत. यामध्ये साधारणपणे आधार कार्ड, पासपोर्ट आकाराचा फोटो, मागील परीक्षेची गुणपत्रिका, प्रवेशाचा पुरावा, उत्पन्नाचा दाखला, बँक खात्याचा तपशील आणि संबंधित योजनेनुसार आवश्यक असलेली इतर कागदपत्रे लागू शकतात. मात्र प्रत्येक योजनेची कागदपत्रांची यादी वेगळी असू शकते. त्यामुळे अर्ज पोर्टलवर दिलेल्या सूचनाच अंतिम समजाव्यात.
अर्ज सबमिट केल्यानंतर त्याची पावती किंवा अर्ज क्रमांक जतन करून ठेवावा. अर्जाची स्थिती वेळोवेळी तपासावी आणि निवड प्रक्रियेदरम्यान अतिरिक्त कागदपत्रे किंवा माहिती मागितल्यास ती वेळेत द्यावी.
शिष्यवृत्तीसाठी अर्ज करताना विद्यार्थ्यांनी कोणती काळजी घ्यावी?
शिष्यवृत्तीचा अर्ज भरताना घाई करू नका. अनेक विद्यार्थी फक्त शिष्यवृत्तीची रक्कम पाहून अर्ज करतात; पण प्रत्यक्षात त्या योजनेच्या अटी पूर्ण होतात का, हे तपासत नाहीत. त्यामुळे अर्ज नाकारला जाण्याची शक्यता असते.
उत्पन्नाचा दाखला, शैक्षणिक गुणपत्रिका आणि प्रवेशाची माहिती योग्य असणे आवश्यक आहे. अर्जामध्ये चुकीची माहिती देऊ नका. दुसऱ्या शिष्यवृत्तीचा लाभ घेत असल्यास त्याबाबतची अट तपासा. विशेषतः WINGS योजनेमध्ये इतर सरकारी शिक्षण शुल्क अनुदान किंवा शिष्यवृत्तीचा लाभ न घेण्याची अट आहे.
शिष्यवृत्तीसाठी कोणत्याही अनोळखी व्यक्तीला पैसे देऊ नका. अर्जाची लिंक अधिकृत आहे का, हे तपासा. शिष्यवृत्ती मिळण्याची हमी कोणी देत असेल तर सावध राहा. अंतिम निवड ही संबंधित संस्थेच्या नियमांनुसारच केली जाते.
विद्यार्थ्यांसाठी माझा अनुभव आणि महत्त्वाचा सल्ला
शिक्षण आणि करिअरविषयक माहितीच्या क्षेत्रात काम करताना एक गोष्ट वारंवार जाणवली आहे. आपल्या महाराष्ट्रातील अनेक विद्यार्थ्यांना शिकायची इच्छा असते, काहीतरी मोठं करायचं असतं; पण योग्य वेळी योग्य माहिती मिळत नाही. विशेषतः ग्रामीण भागातील विद्यार्थी आणि पालकांना कोणती शिष्यवृत्ती उपलब्ध आहे, त्यासाठी कोण पात्र आहे, अर्ज कुठे करायचा आणि कोणती कागदपत्रे लागतात, याबाबत अनेक प्रश्न असतात.
शैक्षणिक माहिती, सरकारी योजना, प्रवेश प्रक्रिया, नोकरीच्या संधी आणि शिष्यवृत्ती याविषयी सातत्याने काम करताना विद्यार्थ्यांना केवळ योजनेचे नाव सांगून उपयोग होत नाही, हे लक्षात आले. त्यांना प्रत्यक्ष अर्ज कसा करायचा, कोणत्या अटी तपासायच्या, कागदपत्रांची पूर्तता कशी करायची आणि अर्जाची स्थिती कशी पाहायची, हे समजावून सांगणे जास्त महत्त्वाचे आहे.
महाराष्ट्रातील विद्यार्थ्यांसाठी MahaDBT शिष्यवृत्ती, कागदपत्रांची पडताळणी, अर्जाची स्थिती, महाविद्यालयीन मदत आणि विविध शैक्षणिक योजनांविषयी माहिती देताना हा अनुभव उपयोगी पडला आहे. अनेकदा एखादी चांगली योजना उपलब्ध असते, पण माहिती नसल्यामुळे विद्यार्थी अर्जच करत नाहीत. त्यामुळे प्रत्येक विद्यार्थ्याने आपल्या अभ्यासक्रमानुसार आणि आर्थिक परिस्थितीनुसार उपलब्ध असलेल्या शिष्यवृत्तींची माहिती वेळेवर मिळवली पाहिजे.
माझा विद्यार्थ्यांना एकच सल्ला आहे. फक्त शिष्यवृत्तीची रक्कम पाहू नका, तर तिच्या पात्रतेच्या अटी नीट वाचा. तुम्ही पात्र असाल तर शेवटच्या तारखेची वाट न पाहता अर्ज करा. अर्जामध्ये चूक होऊ देऊ नका आणि आवश्यक कागदपत्रे आधीच तयार ठेवा. शिष्यवृत्ती मिळाली तर तुमच्या शिक्षणाचा आर्थिक भार काही प्रमाणात कमी होऊ शकतो.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
महाराष्ट्रातील विद्यार्थी या पाच शिष्यवृत्त्यांसाठी अर्ज करू शकतात का?
होय. दिलेल्या माहितीनुसार या पाचही शिष्यवृत्त्यांसाठी भारतातील पात्र विद्यार्थी अर्ज करू शकतात. त्यामुळे महाराष्ट्रातील पात्र विद्यार्थ्यांनाही अर्ज करता येईल. मात्र प्रत्येक योजनेच्या स्वतंत्र अटी लागू आहेत.
या पाचही शिष्यवृत्त्यांची अंतिम तारीख काय आहे?
दिलेल्या माहितीनुसार पाचही शिष्यवृत्त्यांसाठी अर्ज करण्याची अंतिम तारीख 30 नोव्हेंबर 2026 आहे.
सर्वाधिक शिष्यवृत्ती कोणत्या योजनेत मिळते?
WINGS STEM Scholarship Program अंतर्गत पात्र विद्यार्थिनींचे IIT Bombay मधील वार्षिक शिक्षण शुल्क ₹2 लाखांपर्यंत कव्हर केले जाते.
11वी आणि 12वीच्या विद्यार्थ्यांसाठी कोणत्या शिष्यवृत्ती आहेत?
Mahindra Saarthi Abhiyaan आणि SML Mahindra Scholarship या दोन योजनांमध्ये 11वी आणि 12वीमध्ये शिकणाऱ्या पात्र मुलींना अर्ज करता येतो. मात्र वाहनचालकांच्या मुली असण्याची अट लागू आहे.
कृषी शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी कोणती शिष्यवृत्ती आहे?
VYLOR Agritech Scholarship Program ही कृषी आणि कृषीशी संबंधित UG, PG व PhD अभ्यासक्रमांसाठी आहे.
शिष्यवृत्तीसाठी अर्ज ऑनलाइन करावा लागतो का?
होय. या पाचही शिष्यवृत्त्यांसाठी ऑनलाइन अर्ज करणे आवश्यक आहे.
शिष्यवृत्ती मिळण्याची हमी आहे का?
नाही. अर्ज केल्याने शिष्यवृत्ती निश्चित मिळते असे नाही. पात्रता, कागदपत्रांची पडताळणी आणि संबंधित संस्थेच्या निवड प्रक्रियेनुसार विद्यार्थ्यांची निवड केली जाते.
महाराष्ट्रातील विद्यार्थ्यांसाठी 2026-27 या शैक्षणिक वर्षात उपलब्ध असलेल्या या पाच शिष्यवृत्ती शिक्षणासाठी आर्थिक मदत मिळवण्याची चांगली संधी ठरू शकतात. विशेषतः ट्रक चालकांच्या मुली, व्यावसायिक अभ्यासक्रमातील विद्यार्थी, IIT Bombay मध्ये STEM शिक्षण घेऊ इच्छिणाऱ्या विद्यार्थिनी आणि कृषी शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी या योजनांची माहिती जरूर तपासावी.
सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे अर्ज करण्यापूर्वी अधिकृत पोर्टलवर पात्रता, आवश्यक कागदपत्रे, निवड प्रक्रिया आणि अंतिम तारीख तपासा. शेवटच्या तारखेपूर्वी अर्ज पूर्ण करा. योग्य माहिती आणि वेळेवर केलेला अर्ज तुमच्या पुढील शिक्षणासाठी उपयोगी ठरू शकतो.

